Romantische interacties worden bepaald door hechting
Mocht je het experiment niet kennen, kijk dan vooral hier het filmpje van het ‘still face experiment’. Hierin zie je hoe een baby die nog niet kan praten, al vol in verbinding staat met haar moeder. Ze ontdekken de wereld, delen ervaringen en het kind voelt geluk. Als moeder vervolgens wel blijft maar niet meer op haar dochter reageert en de baby geen interactie meer heeft met moeder, raakt de baby in paniek. Ook al is moeder nog steeds fysiek aanwezig, de baby raakt in paniek en doet er alles aan om weer in verbinding te geraken. In een volgend artikel ga ik wat dieper in op hoe ze dat doet en hoe we deze gedragingen terugzien in volwassen partnerrelatieproblemen. Nu even terug naar het experiment. Wat mij zo boeit is dat de baby niet gerustgesteld is door de aanwezigheid van moeder, zelfs panikeert ondanks de aanwezigheid van moeder. Zoveel cliënten vertellen mij dat zij een fijne jeugd hebben gehad en er dus geen reden is om aan te nemen dat hun problemen komen door hun opvoeding. De aanwezigheid en basisverzorging is meestal wel in orde geweest in de opvoeding. Echter, we hebben meer nodig dan alleen de bevrediging van basisbehoeften om ons veilig te voelen: hechting! In het experiment van Harlow, die met de Rheus apen, werd duidelijk dat apen op zoek gaan naar warmte, zachtheid. Hechting gaat over warmte, zachtheid en niet over fysieke aanwezigheid of verzorging.
De baby raakt instant in paniek als mama niet reageert, ondanks dat mama op geen meter afstand van haar dochter is. De dochter wordt rustig en vrolijk als moeder het contact aangaat, reageert op de baby. Dit gaat over responsiviteit, een respons (reactie) geven waardoor de baby voelt dat het samen is, in relatie is. Als deze behoefte in de kindertijd gebrekkig wordt bevredigd, raken we angstig en gaan we op zoek naar manieren om deze onveiligheid van alleen zijn te overleven. Het overleven ziet er grofweg hetzelfde uit als hoe de baby zich gedraagt in het filmpje om de connectie met moeder terug te krijgen: we zwaaien, schreeuwen, maken grapjes, draaien ons weg, worden boos, huilen etc. Als er een emotioneel beschikbaar persoon in ons leven komt dat met ons wil hechten, worden we uitgenodigd om uit de overleving te stappen en te gaan connecten. Als we dat nog durven, als we erop vertrouwen dat het dit keer wel veilig is. Zo niet, blijven we uit de verbinding door ons overlevingsmechanisme te blijven volhouden. Hierover in volgende artikelen meer.
Een ander, meer filosofisch beeld is dat responsiviteit ons bestaansrecht geeft: alleen als iemand reageert op ons, voelen we de bevestiging dat we bestaan. Dan voelen we een rust, een ontspanning omdat we er mogen zijn, dat we geliefd zijn en niet alleen. Dan lachen we, spelen we en delen we onze ervaringen en gevoelens.
